Monsoon Update : सध्या देशाच्या अनेक भागांत मान्सूनचा पाऊस कमकुवत असल्याचे दिसून येत आहे. मात्र, हवामानविषयक सकारात्मक घडामोडीमुळे मान्सून पुन्हा जोर धरण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. पूर्वेकडील बंगालच्या उपसागरापासून ते मध्य पॅसिफिक महासागरापर्यंत पसरलेला, ७,००० ते १०,००० किलोमीटर इतका प्रचंड विस्तार असलेला ‘इंटरट्रॉपिकल कन्वर्जन्स झोन’ (ITCZ) तयार झाला आहे. या विस्तीर्ण पट्ट्यात मान्सूनशी संबंधित अनेक प्रणालींचा समावेश असून, ते वेगाने सक्रिय होत आहेत. जर हा पट्टा भारताच्या दिशेने सरकला, तर जुलैच्या अखेरच्या आठवड्यात मान्सून पुन्हा एकदा जोरदारपणे सक्रिय होऊ शकतो. (itcz monsoon update heavy rain ndia july 2026)
‘ITCZ’ म्हणजे काय?
‘ITCZ’ (इंटर-ट्रॉपिकल कन्वर्जन्स झोन) म्हणजे पृथ्वीच्या विषुववृत्ताजवळील असा पट्टा जिथे उत्तर आणि दक्षिण दिशांकडून येणारे वारे एकत्र येतात. या भागात उष्ण आणि दमट हवा वरच्या दिशेने जाते, ज्यामुळे दाट ढग तयार होतात आणि मुसळधार (Heavy Rain) पाऊस पडतो. सामान्यतः मान्सूनच्या काळात ITCZ भारताच्या मुख्य भूभागावर स्थित असतो, परंतु यावर्षी तो पूर्वेकडे सरकला आहे. तज्ज्ञांच्या मते, या पट्ट्यातील कमी दाबाचे पट्टे हळूहळू पश्चिमेकडे म्हणजेच बंगालच्या उपसागराच्या दिशेने सरकत आहेत. या हालचालीमुळे मान्सूनचा ‘ट्रफ’ (कमी दाबाचा पट्टा) अधिक सक्रिय व बळकट होईल, परिणामी भारताच्या पूर्व, मध्य आणि उत्तर भागांत चांगला पाऊस पडेल.
२० ते ३० जुलै दरम्यान पावसाची शक्यता!
हवामान विभाग आणि आंतरराष्ट्रीय मॉडेल्सच्या अंदाजानुसार, २० ते ३० जुलै दरम्यान भारतीय उपखंडावर या हवामान प्रणालीचा प्रभाव दिसून येईल. यामुळे बिहार, झारखंड, पूर्व उत्तर प्रदेश, मध्य प्रदेश आणि राजस्थान यांसारख्या राज्यांमधील पावसाची तूट भरून निघण्याची अपेक्षा आहे.
चक्रीवादळाचा धोका?
जर ही प्रणाली अधिक तीव्र झाली, तर तिचे रूपांतर चक्रीवादळात होण्याची शक्यता आहे. अशी स्थिती निर्माण झाल्यास मुसळधार पावसामुळे पूर आणि वादळाशी संबंधित धोके वाढू शकतात. त्यामुळे, हवामान विभागाने मच्छिमार आणि प्रशासनाला सतर्क राहण्याचा सल्ला दिला आहे.
शेतकऱ्यांसाठी आनंदाची बातमी
पावसाच्या पुनरागमनामुळे रखडलेल्या कृषी कामांना गती मिळेल आणि विशेषतः भाताची लावणी करणाऱ्या शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा मिळेल. मात्र, सखल भागात पाणी साचण्याचा आणि अचानक होणाऱ्या मुसळधार पावसामुळे पिकांचे नुकसान होण्याचा धोकाही आहे. हवामान बदलामुळे या प्रणालीची वर्तणूक अनिश्चित बनत आहे आणि शास्त्रज्ञ परिस्थितीवर सतत लक्ष ठेवून आहेत.
📌 महत्वाच्या बातम्या
- Pandharpur Wari 2026 : पालखी सोहळ्यात चोरट्यांचा धुमाकूळ; पुणे पोलिसांची मोठी कारवाई, ८९ संशयित ताब्यात
- “शेरनी अगर शांत है, तो …!” नवनीत राणांची उद्धव ठाकरेंवर गंभीर टीका
- मराठ्यांचा गौरवशाली इतिहास, पण एकनाथ शिंदे अमित शहा यांच्यासमोर झुकले!; कन्हैया कुमारांचा घणाघात
Ask Maharashtra Desha
आधी या वेबसाइटवरील उपलब्ध बातम्यांमधून उत्तर शोधले जाईल. माहिती अपुरी असल्यास वेबवरील अतिरिक्त स्रोत तपासले जातील.
