RBI Big Update: 2005 पूर्वीच्या जुन्या नोटांबाबत मोठी माहिती; नोटा बंद होणार का?

RBIने 2005 पूर्वीच्या महात्मा गांधी मालिकेतील जुन्या नोटांबाबत बँकांना निर्देश दिल्याने 10, 20, 50 आणि 100 रुपयांच्या नोटांबाबत चर्चा सुरू झाली आहे.

by Diksha

Published On:

जून 27, 2026 5:24 PM

🕒 1 min read

मुंबई : देशातील चलन व्यवहाराशी संबंधित एक महत्त्वाची माहिती समोर आली आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) 2005 पूर्वी छापण्यात आलेल्या महात्मा गांधी (Mahatma Gandhi) मालिकेतील जुन्या नोटांबाबत (Old Currency Notes) काही महत्त्वाचे निर्देश जारी केले आहेत.

या निर्णयामुळे 10, 20, 50 आणि 100 रुपयांच्या जुन्या नोटांबाबत नागरिकांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला आहे. मात्र, या नोटा तात्काळ बंद करण्यात आल्या नसून, त्या टप्प्याटप्प्याने चलनातून कमी करण्याची प्रक्रिया सुरू असल्याचे सांगण्यात येत आहे.

बँकांना 2005 पूर्वीच्या नोटा व्यवहारासाठी पुन्हा जारी न करण्याच्या सूचना देण्यात आल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे जुन्या नोटा बाळगणाऱ्या नागरिकांनी घाबरून जाण्याची गरज नाही, त्या बँकेत जमा करून बदलण्याची प्रक्रिया उपलब्ध आहे.

RBIने जुन्या नोटांबाबत हा निर्णय घेताना चलनातील सुरक्षा वैशिष्ट्ये अधिक मजबूत करणे आणि आधुनिक सुरक्षा मानकांनुसार नोटा व्यवस्थापन करणे हे कारण सांगितले आहे. जुन्या नोटांमधील सुरक्षा वैशिष्ट्ये कालांतराने कमी प्रभावी होत असल्याने त्यांना हळूहळू चलनातून बाहेर काढण्याची प्रक्रिया केली जात आहे.

भारतामध्ये 1996 मध्ये प्रथमच महात्मा गांधींचे चित्र असलेली नोट मालिका सुरू करण्यात आली होती. त्यानंतर 2016 च्या नोटबंदीनंतर RBIने नवीन डिझाइन आणि सुरक्षा वैशिष्ट्यांसह ‘महात्मा गांधी न्यू सीरीज’च्या नोटा बाजारात आणल्या.

नागरिकांना जुन्या आणि नवीन नोटांमधील फरक ओळखण्यासाठी RBIने सांगितले आहे की, 2005 नंतर छापलेल्या नोटांच्या मागील बाजूस खालच्या भागात छपाईचे वर्ष नमूद केलेले असते. जुन्या नोटांबाबत सोशल मीडियावर विविध चर्चा सुरू असल्या तरी नागरिकांनी अधिकृत माहितीकडे लक्ष देण्याचे आवाहन करण्यात येत आहे.