मुंबई, 21 नोव्हेंबर: देशवासीयांनी आपल्या आवाहनाला प्रतिसाद देत सोने खरेदी कमी केली आणि त्यामुळे सोन्याचे भाव घसरले, असे विधान पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी केले आहे. लखनौ येथे आयोजित पाचव्या राष्ट्रीय कौशल्य दीक्षांत समारंभात ते बोलत होते. मात्र, आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोन्याचे दर घसरण्यामागे अमेरिकन डॉलरमधील तेजी, व्याजदर वाढीची शक्यता आणि गुंतवणूकदारांकडून होणारी विक्री ही प्रमुख कारणे असल्याचे आर्थिक अहवालांतून स्पष्ट झाले आहे.
अत्यंत गरज असल्याशिवाय वर्षभर सोने खरेदी करू नका, असे आवाहन आपण केले होते आणि नागरिकांनी त्याला प्रतिसाद दिला, असे मोदी म्हणाले. आता सोन्याचे भाव कमी झाल्याने आपला सल्ला पाळून पैसे वाचल्याचे अनेक नागरिक सांगत असल्याचा उल्लेख त्यांनी केला. यावेळी त्यांनी माजी पंतप्रधान लाल बहादूर शास्त्री यांनी देशवासीयांना दिवसातून एक वेळचे जेवण टाळण्याच्या केलेल्या आवाहनाची आठवण करून दिली.
परकीय चलनाची बचत करण्याच्या उद्देशाने मोदींनी 10 मे 2026 रोजी हैदराबाद येथील जाहीर सभेत देशवासीयांना वर्षभर सोने खरेदी टाळण्याचे आवाहन केले होते. त्यानंतर देशांतर्गत बाजारात सोन्याचे दर उतरले आहेत. इंडिया बुलियन अँड ज्वेलर्स असोसिएशनच्या (IBJA) आकडेवारीनुसार, 11 मे रोजी 24 कॅरेट सोन्याचा प्रति 10 ग्रॅम दर 1 लाख 50 हजार 277 रुपये होता.
हाच दर 5 नोव्हेंबर रोजी 1 लाख 43 हजार 950 रुपयांवर, तर 20 नोव्हेंबर रोजी 1 लाख 23 हजार 584 रुपयांवर आला. या कालावधीत जीएसटी वगळून प्रति 10 ग्रॅम सोन्याच्या दरात 26 हजार 693 रुपयांची घसरण झाली आहे.
जागतिक बाजारात दर का घसरले? | Gold Price Crash
रॉयटर्सच्या 20 नोव्हेंबरच्या अहवालानुसार, आंतरराष्ट्रीय बाजारात आठवडाभरात सोन्याचे दर सुमारे 9 टक्क्यांनी घसरले असून, गेल्या आठ महिन्यांतील ही सर्वांत मोठी साप्ताहिक घसरण ठरली आहे. अमेरिकन डॉलर मजबूत झाल्याने इतर देशांतील खरेदीदारांसाठी सोने महाग झाले.
याशिवाय अमेरिकेची मध्यवर्ती बँक फेडरल रिझर्व्ह डिसेंबरमध्ये व्याजदर वाढवण्याची शक्यता आणि अमेरिकन सरकारी रोख्यांवरील वाढते उत्पन्न यामुळेही सोन्याच्या दरावर दबाव निर्माण झाला. तंत्रज्ञान कंपन्यांच्या समभागांमध्ये घसरण झाल्यानंतर गुंतवणूकदारांकडून सोन्याची विक्री वाढल्याचा परिणामही किमतींवर झाला आहे.
भारतातील खरेदी नेमकी किती घटली?
वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिलच्या 3 नोव्हेंबरच्या अहवालानुसार, भारतात जुलै ते सप्टेंबर 2026 या कालावधीत सोन्याची मागणी 162.5 टन राहिली. गेल्या वर्षी याच काळात ती 229.8 टन होती. म्हणजेच एकूण मागणीत 29 टक्क्यांची घट झाली आहे. यामध्ये दागिन्यांची मागणी 20 टक्क्यांनी, तर नाणी आणि लगडींची मागणी 40 टक्क्यांनी कमी झाली.
मोदींच्या आवाहनाचा विशेषतः शहरी भागातील खरेदीवर काही प्रमाणात परिणाम झाल्याचे वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिलच्या जूनमधील अहवालात नमूद होते. मात्र, सोन्याचे वाढलेले दर आणि 13 मे रोजी आयात शुल्कात 6 टक्क्यांवरून 15 टक्क्यांपर्यंत केलेली वाढ हीदेखील मागणी घटण्यामागील महत्त्वाची कारणे आहेत. दुसरीकडे, यंदाच्या धनत्रयोदशी आणि दिवाळीत वजनाच्या तुलनेत सोने खरेदी गेल्या वर्षीइतकी किंवा त्यापेक्षा किंचित अधिक झाल्याचे कौन्सिलच्या 17 नोव्हेंबरच्या अहवालात म्हटले आहे.
अधिकृत आकडेवारीतून भारतात सोन्याची मागणी घटल्याचे स्पष्ट होते आणि खरेदी पुढे ढकलणाऱ्या नागरिकांना कमी दरांचा फायदाही झाला आहे. मात्र, भारतीयांनी खरेदी कमी केल्यामुळेच जागतिक बाजारात सोन्याचे भाव घसरले, असे सिद्ध करणारा ठोस आर्थिक पुरावा उपलब्ध नाही. त्यामुळे मोदींच्या विधानातील खरेदी कमी झाल्याचा भाग खरा असला, तरी जागतिक दर घसरणीचे श्रेय त्यांच्या आवाहनाला देता येणार नाही.
📌 महत्वाच्या बातम्या
- सातारा बँक निवडणूक: ‘आम्ही दमाची भाषा करत नाही’, जयकुमार गोरेंच्या टीकेवर शंभूराज देसाईंचा पलटवार
- लाडकी बहीण योजनेमुळे सरकारची मोठी कसरत, ‘धरलं तर चावतंय…’ म्हणत मंत्री नरहरी झिरवाळांची कबुली
- स्वारगेट शिवशाही बस अत्याचार प्रकरण: न्यायालयात साक्ष देताना पीडितेला अश्रू अनावर, कामकाज तहकूब








