मुंबई, 22 नोव्हेंबर: हाडांच्या मजबुतीचा विषय येतो तेव्हा प्रामुख्याने कॅल्शियमचा विचार केला जातो. मात्र, केवळ कॅल्शियमचे सेवन करून चालत नाही. शरीरात कॅल्शियम शोषले जाण्यासाठी आणि ते हाडांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी इतर पोषक घटकांची तसेच निरोगी जीवनशैलीचीही आवश्यकता असते. हे पूरक घटक मिळाले नाहीत, तर काही काळाने हाडे कमकुवत होऊ लागतात.
हाडांच्या आरोग्यासाठी व्हिटॅमिन ‘डी’ अत्यंत महत्त्वाचे असते. त्याच्या कमतरतेमुळे कॅल्शियम प्रभावीपणे शोषले जात नाही आणि त्याचे फायदे मिळत नाहीत. त्यामुळे सकाळी काही वेळ कोवळ्या उन्हात बसणे, तसेच डॉक्टरांच्या सल्ल्याने व्हिटॅमिन ‘डी’ युक्त आहार किंवा सप्लिमेंट्स घेणे फायदेशीर ठरते. हाडांच्या रचनेत प्रथिनांचाही मोठा वाटा असतो. दूध, दही, पनीर, अंडी, सोया आणि कडधान्ये यांसारखे प्रथिनयुक्त पदार्थ हाडांची ताकद टिकवून ठेवण्यासाठी मदत करतात.
याशिवाय मॅग्नेशियम आणि व्हिटॅमिन ‘के’ हे घटक कॅल्शियमचा समतोल राखण्यासाठी आवश्यक आहेत. मॅग्नेशियम हाडांच्या निर्मितीत मदत करते, तर व्हिटॅमिन ‘के’ कॅल्शियमला योग्य ठिकाणी म्हणजेच हाडांपर्यंत पोहोचवण्याची महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते. यासाठी आहारात हिरव्या पालेभाज्या, सुका मेवा, बिया आणि संपूर्ण धान्यांचा समावेश असणे आवश्यक आहे.
केवळ सकस आहार पुरेसा नसून नियमित व्यायामही गरजेचा आहे. दररोज ३० ते ४० मिनिटे चालणे, पायऱ्या चढणे, ‘स्ट्रेन्थ ट्रेनिंग’ (strength training) किंवा ‘वेट-बेअरिंग’ (weight-bearing) व्यायाम केल्यामुळे हाडांची घनता टिकून राहण्यास मदत होते. याउलट अति प्रमाणात मीठ, साखरयुक्त शीतपेये, मद्यपान आणि धूम्रपान केल्यास हाडांमधील कॅल्शियम वेगाने कमी होण्याची प्रक्रिया सुरू होते, त्यामुळे या सवयी टाळायला हव्यात.
वाढत्या वयानुसार आणि विशेषतः स्त्रियांमध्ये हाडे अधिक वेगाने कमकुवत होतात. अशा वेळी नियमित तपासणी करणे आणि वेळोवेळी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे गरजेचे असते. यासोबतच पुरेशी झोप आणि योग्य वजन राखणेही महत्त्वाचे आहे. चांगली झोप शरीराच्या दुरुस्ती प्रक्रियेला चालना देते. वजन खूप जास्त किंवा खूप कमी असणे हाडांसाठी हानिकारक ठरू शकते. योग्य वजन राखल्यास हाडे आणि सांध्यांवरील अनावश्यक ताण कमी होतो.
📌 महत्वाच्या बातम्या
- डायल 112 ते GPS ट्रॅकिंग: उद्धव ठाकरेंच्या कार्यकाळात पोलिसांच्या सुविधांकडे दुर्लक्ष; देवेन भारतींचा दावा
- ‘हा अघोरी बाबा कुठे मिळतो, हे त्यांनाच विचारा’; डीसीसी बँक निवडणुकीच्या वादातून शंभूराज देसाईंचा जयकुमार गोरेंवर पलटवार
- जिथे पाऊसच पडत नाही तिथे अजितदादांना आणायचं का? आनंदराज आंबेडकरांचे दिवंगत अजित पवारांबाबत असंवेदनशील विधान







