‘वंदे मातरम’चा अपमान केल्यास 3 वर्षांचा तुरुंग? संसदेत येणार मोठे विधेयक

केंद्र सरकार पावसाळी अधिवेशनात ‘वंदे मातरम’चा अपमान दंडनीय गुन्हा ठरवणारे विधेयक मांडण्याच्या तयारीत असून, त्यात तीन वर्षांपर्यंतच्या शिक्षेची तरतूद प्रस्तावित आहे.

by Diksha

Published On:

जुलै 17, 2026 8:32 PM

🕒 1 min read

दिल्ली : संसदेचे पावसाळी अधिवेशन २० जुलैपासून सुरू होणार आहे. या अधिवेशनात केंद्र सरकार ‘वंदे मातरम’ (Vande Mataram) विधेयकासह अनेक महत्त्वाची विधेयके मांडण्याच्या तयारीत आहे. मिळालेल्या माहितीनुसार, केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह (Amit Shah) हे विधेयक (Bill) सर्वप्रथम राज्यसभेत मांडतील. ‘वंदे मातरम’ गायन किंवा वादनादरम्यान अडथळा आणणे किंवा त्याचा अपमान करणे हा दंडनीय गुन्हा ठरवणे, हा या विधेयकाचा उद्देश आहे. दोषी आढळल्यास तीन वर्षांपर्यंतच्या कारावासाची शिक्षा होऊ शकते. याविषयीची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.

सरकारी कार्यक्रमांमध्ये ‘वंदे मातरम’ अनिवार्य!

सरकारी कार्यक्रमांमध्ये (Govt Offices) ‘वंदे मातरम’चे गायन किंवा वादन अनिवार्य करण्याबाबत केंद्र सरकारने यापूर्वीच सर्व राज्यांना मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या होत्या. त्या सूचनांना कायदेशीर स्वरूप देण्यासाठीच आता हे विधेयक आणले जात आहे. पावसाळी अधिवेशनासाठी (Monsoon Assembly) सरकारने आखलेल्या रणनीतीनुसार, सर्वप्रथम महत्त्वाचे अध्यादेश मंजूर केले जातील आणि त्यात ‘वंदे मातरम’ विधेयकाचाही समावेश आहे. याव्यतिरिक्त, आयकर सुधारणा विधेयक, सर्वोच्च न्यायालयातील न्यायाधीशांची संख्या वाढवण्याबाबतचे विधेयक आणि इतर अनेक महत्त्वाची विधेयके सभागृहात मांडली जातील.

२० जुलै ते १३ ऑगस्ट या कालावधीत अधिवेशन

कोणतेही विधेयक मंजूर करण्यासाठी सरकारला आवश्यक बहुमताची गरज असते. केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या मंजुरीनंतर, हे विधेयक राज्यसभेच्या कार्यसूचीमध्ये समाविष्ट केले जाईल आणि त्यानंतर गृहमंत्री अमित शाह ते सभागृहात सादर करतील. जर संसदेच्या दोन्ही सभागृहांनी हे विधेयक मंजूर केले, तर ‘वंदे मातरम’चा अपमान करणे हा कायदेशीर गुन्हा ठरेल. परिणामी, राष्ट्रगीत, राष्ट्रध्वज आणि संविधान यांना जसे कायदेशीर संरक्षण मिळते, तसेच संरक्षण ‘वंदे मातरम’लाही मिळेल.

दरम्यान, सध्याच्या कायद्यांनुसार, राष्ट्रगीत (‘जन गण मन’) गाण्यास अडथळा आणणे किंवा ते गायले जात असताना जाणीवपूर्वक व्यत्यय आणणे हा गुन्हा आहे; ज्यासाठी तीन वर्षांपर्यंतचा कारावास, दंड किंवा दोन्ही शिक्षा होऊ शकतात. आता, प्रस्तावित सुधारणेला मंजुरी मिळाल्यास, ‘वंदे मातरम’चा अनादर करण्याच्या किंवा त्याच्या गायनात अडथळा आणण्याच्या कृत्यांसाठीही अशाच प्रकारची शिक्षा लागू होईल.