प्रतिनिधी, 10 ऑक्टोबर: दरवर्षी १० ऑक्टोबर रोजी जागतिक मानसिक आरोग्य दिन पाळला जातो. सध्याच्या काळात वाढलेले कामाचे तास, सततच्या बैठका आणि वेळेत काम पूर्ण करण्याचे दडपण यामुळे कर्मचाऱ्यांमधील ताणतणाव लक्षणीयरीत्या वाढला आहे. आकाश हेल्थकेअरच्या मानसोपचार विभागातील सहयोगी सल्लागार डॉ. पवित्रा शंकर यांनी स्पष्ट केले आहे की, कामाचा हा दबाव सातत्याने कायम राहिल्यास आणि त्याचे योग्य व्यवस्थापन न झाल्यास ‘वर्कप्लेस बर्नआउट’ अर्थात मानसिक व भावनिक थकव्याची समस्या उद्भवते.
जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) बर्नआउटला कामाशी जोडलेली एक गंभीर स्थिती मानले आहे. यात प्रचंड शारीरिक थकवा, कामाविषयी नकारात्मकता किंवा दुरावा आणि व्यावसायिक कार्यक्षमतेत होणारी घट या तीन प्रमुख गोष्टींचा समावेश असतो. मानसिक आरोग्याच्या संकटाबाबत संयुक्त राष्ट्रांनी (UN) दिलेल्या माहितीनुसार जगभरात आठ पैकी एका व्यक्तीला याचा फटका बसत आहे, तर डब्ल्यूएचओच्या आकडेवारीनुसार जवळपास सात पैकी एक व्यक्ती मानसिक आजाराने ग्रस्त आहे. याच पार्श्वभूमीवर भारत सरकारच्या आरोग्य मंत्रालयानेही मानसिक आरोग्य सेवा सर्वांसाठी सुलभ आणि परवडणारी करण्यासाठी आपली कटिबद्धता व्यक्त केली आहे.
कामाच्या ठिकाणी उद्भवणाऱ्या बर्नआउटची काही प्रमुख लक्षणे वेळीच ओळखणे अत्यंत गरजेचे आहे. पुरेशी झोप आणि विश्रांती घेऊनही सकाळी उठल्यावर थकल्यासारखे वाटणे किंवा कामाचा दिवस सुरू होण्यापूर्वीच अंगातील ऊर्जा संपल्याची जाणीव होणे हे यातील मुख्य लक्षण आहे. यासोबतच पूर्वी उत्साहाने करत असलेल्या कामात रस न उरणे, सहकाऱ्यांपासून भावनिकदृष्ट्या दूर जाणे आणि एकाग्रता भंग पावल्यामुळे साधे ई-मेल पुन्हा पुन्हा वाचावे लागणे, तसेच छोटे निर्णय घेतानाही स्वतःच्या क्षमतेवर शंका निर्माण होणे अशा समस्या भेडसावू लागतात.
या मानसिक ताणाचा परिणाम केवळ ऑफिसपुरता मर्यादित राहत नाही, तर तो वैयक्तिक नातेसंबंधांवरही आघात करतो. छोट्या कारणांवरून कुटुंबावर किंवा सहकाऱ्यांवर चिडचिड होणे, संयम सुटणे आणि सामाजिक संवाद टाळणे असे बदल व्यक्तीच्या वागणुकीत दिसू लागतात. याशिवाय सततच्या ताणामुळे वारंवार डोकेदुखी, स्नायूंमध्ये ताण, पोटाचे विकार आणि झोपेचे चक्र बिघडणे यांसारखे शारीरिक त्रासही जाणवू लागतात.
वरचेवर डोके वर काढणारी ही लक्षणे दीर्घकाळ जाणवत असतील, तर त्याकडे केवळ रोजच्या कामाचा भाग म्हणून दुर्लक्ष करू नये. अशा वेळी कामाच्या वेळा आणि वैयक्तिक आयुष्य यांमध्ये योग्य मर्यादा आखून घेणे आणि तणावाच्या कारणांचा शोध घेणे आवश्यक ठरते. पुरेशी विश्रांती घेण्यासोबतच आपल्या आवडीच्या गोष्टींसाठी वेळ काढणे फायदेशीर ठरते. मात्र, तरीही तणावाचा विपरीत परिणाम झोप, आरोग्य आणि दैनंदिन कामकाजावर होत असेल, तर तातडीने व्यवस्थापक किंवा मानसिक आरोग्य तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे हितावह ठरते.
📌 महत्वाच्या बातम्या
- सरकार सध्या गुंडगिरीच्या भूमिकेत; दिल्ली-मुंबईत आंदोलकांची धरपकड, अभिजीत दिपकेंना अटक, जरांगे पाटील संतापले
- मुख्य निवडणूक आयुक्तांच्या राजीनाम्यासाठी CJP चे आंदोलन; दीपके अटकेत, पण ‘प्लॅन बी’ने पोलिसांना दिला धप्पा
- CJP चे दिल्लीतील आंदोलन चिघळले; दगडफेकीत दोन पोलीस जखमी, केजरीवाल आणि ममता बॅनर्जींसह १००० जण ताब्यात
Ask Maharashtra Desha
आधी महाराष्ट्र देशाच्या उपलब्ध बातम्यांमधून उत्तर शोधले जाईल. माहिती अपुरी असल्यास वेबवरील अतिरिक्त स्रोत तपासले जातील.
