‘आम्ही रागावलो आहोत पण आम्ही अजूनही तुमच्या बाजूने आहोत’; कमल हासनचे मोदींना खरमरीत पत्र

टीम महाराष्ट्र देशा – अभिनेता-राजकारणी कमल हासन यांनी सोमवारी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि त्यांच्या सरकारवर  देशव्यापी लॉकडाउन कसे हाताळले जात आहे यावरून टीका केली.

ट्विटरवर पोस्ट केलेल्या खुल्या पत्रात, मक्कल नीती मैयमचे प्रमुख म्हणाले की पंतप्रधान मोदींची ‘दूरदृष्टी चुकीची ठरली’ आणि नियोजनशून्य लॉकडाऊनमुळे लोकांना जीव वाचवणे कठीण झाले आहे. एकीकडे कोरोनाची भीती तर दुसरीकडे उपासमारीची.

दूरदृष्टी असलेले नेते हे समस्या मोठ्या होण्यापूर्वीच त्यांच्या समाधानांवर/उपायांवर कार्य करतात, असेही ते म्हणाले.

मोदींवर टीका करताना हासन यांनी लॉकडाउनला “उत्साही निवडणूक शैलीतील मोहिमेची कल्पना” म्हटले आणि ते म्हणाले, ‘स्वतः काम न करता सामान्य लोकांकडे जबाबदारीने वागण्याचे आवाहन करणे आणि राज्य सरकारांकडे पारदर्शकतेची मागणी करणे तुम्हाला सोयीचे वाटते.’

पत्राचा संपूर्ण मजकूर येथे वाचा:

आदरणीय सर,

आपल्या देशातील एक जबाबदार पण निराश नागरिक म्हणून मी हे पत्र लिहितो. २३ मार्च रोजी तुम्हाला लिहिलेल्या माझ्या पहिल्या पत्रात, मी सरकारला विनंती केली होती की आपल्या समाजातील अत्यंत खालच्या, दुर्बल व अवलंबून असलेल्या दुर्बळ नायकांची दुर्दशा विसरू नका.

दुसर्याच दिवशी, कडक आणि त्वरित लॉकडाउन, जवळजवळ नोटाबंदीच्या शैलीची घोषणा या राष्ट्राने ऐकली. मला धक्का बसला. पण मी तुमच्यावर विश्वास ठेवायचं मी ठरवले. आपण नोटाबंदीची घोषणा केली तरीही मी तुमच्यावर विश्वास ठेवला होता. परंतु वेळेने मी चुकीचे असल्याचे सिद्ध केले. वेळेने सिद्ध केले की तुम्हीही चुकीचे होता सर.

सर्वप्रथम, मी तुम्हाला खात्री देतो की आपण अद्यापही देशाने निवडलेले नेते आहात आणि १.४ अब्ज भारतीय  या संकटाच्या वेळी तुमच्या प्रत्येक सूचनेच अनुकरण करतील. आज इतका मोठ्या प्रमाणात अनुयायी असलेला दुसरा जगातला नेता नाही. आपण बोलता, ते अनुकरण करतात.

आपण हे पाहिले असेलच की जनतेने निःस्वार्थ आणि अथक काम करणाऱ्या असंख्य आरोग्य-कर्मचार्यांचे कौतुक करण्यासाठी आपण जेव्हा हाक मारली तेव्हा आपल्या विरोधकांनी देखील टाळ्यांचा कडकडाट केला आणि जयजयकार केला. आम्ही आपल्या सुचनेनुसार आणि आवाहनाचे पालन करू परंतु आमच्या अधीनतेमुळे आम्ही पालन करतोय असा  गोंधळ होऊ नये.

माझ्या लोकांचा नेता या नात्याने माझी स्वतःची भूमिका मला माझे बोलणे आणि तुमच्या मार्गांवर प्रश्न विचारण्यास उद्युक्त करते. कृपया माझ्या शिष्टाचाराचा अभाव माफ करा, जर काही असेल तर.

माझा सर्वात मोठा भीती अशी आहे की नोटाबंदीच्या त्याच चुकांची पुनरावृत्ती मोठ्या प्रमाणावर केली जात आहे. नोटाबंदीमुळे गरिबांचे बचत आणि जीवनमान गमावले, तर नियोजन शून्य अशी लॉकडाऊन आम्हाला जिवन व रोजीरोटी या दोहोंच्या संयोगाने मारत आहे.

सर गरिबांकडे तुमच्याशिवाय कोणी बघणारे नाहीत. एकीकडे आपण अधिक सधन लोकांना दिवे लावण्यासाठी सांगत आहात तर दुसरीकडे गरीब माणसाची दुर्दशा स्वतः एक लज्जास्पद तमाशा बनत आहे. आपल्या जगाने त्यांच्या बाल्कनीमध्ये तेलाचे दिवे पेटवलेले असताना, गरीब त्यांच्या पुढील रोटी बनवण्यासाठी पुरेसे तेल गोळा करण्यासाठी संघर्ष करीत आहेत.

देशाला मागील दोन भाषणात तुम्ही लोकांना शांत करण्याचा प्रयत्न करीत होता जे या कठीण काळात आवश्यक आहे. पण त्यापेक्षा महत्त्वाचे आणि महत्त्वाचेही काहीतरी आहे. या मानसोपचार तंत्राद्वारे उत्तेजन देण्यासाठी बाल्कनी असलेल्या ‘आहे रे’च्या पहिल्या जागतिक चिंताग्रस्त समस्यांचे निराकरण केले जाऊ शकते. पण ज्यांच्या डोक्यावर छप्परही नाही त्यांच्याबद्दल काय?

मला खात्री आहे की आपण केवळ बाल्कनी असलेल्या लोकांसाठी बाल्कनी लोकांचे सरकार बनू इच्छित नाही जे आपल्या समाजातील सर्वात मोठे घटक असलेल्या, गरीबांसाठी असलेल्या आमची समर्थन व्यवस्था आणि मध्यमवर्गीय, कल्याणकारी पाया या सर्व गोष्टींकडे दुर्लक्ष करतात. आणि श्रीमंत लोक आपले जीवन निर्माण करतात. हा गरीब माणूस पहिल्या पानावर कधीच चर्चा करत नाही परंतु देशाचा आत्मा आणि जीडीपी या दोन्ही क्षेत्रात राष्ट्र घडविण्यात त्यांच्या योगदानाकडे दुर्लक्ष करता येणार नाही. त्याचा राष्ट्रामध्ये मोठा भाग आहे. इतिहासाने हे सिद्ध केले आहे की तळाशी असलेलं नष्ट करण्याच्या कोणत्याही प्रयत्नांमुळे वरचे इमले कोसळले जातात. विज्ञान येथे देखील सहमत होईल!

हे पहिले संकट आहे, प्रथम रोग जो समाजाच्या शीर्षस्थानी असलेल्यांनी तळाशी असलेल्यांवर थोपवले आहे. बोगद्याच्या शेवटी लाखो रोजंदारी, घरकाम करणारे, गल्ली-कार्ट विक्रेते, ऑटो-रिक्षा आणि टॅक्सी चालक आणि असहाय्य प्रवासी कामगार प्रकाश पाहण्यास धडपडत आहेत.

मला चुकीचे सर देऊ नका, मी मध्यमवर्गीय किंवा कोणत्याही एका विभागाकडे दुर्लक्ष करा असे सुचवित नाही. खरं तर, मी नेमका उलट सुचवित आहे. प्रत्येकाची सुरक्षितता करण्यासाठी आणि तुम्ही भुकेल्या झोपायला जात नाहीत याची खबरदारी घेण्यासाठी मी तुम्हाला अधिक काम करताना पाहू इच्छित आहे.

कोविड -१९ आणखी बळी शोधत राहील परंतु आम्ही गरीबांसाठी भूक (H), थकवा (E) आणि वंचित (D) साठी सुपीक पार्श्वभूमी तयार करीत आहेत. HED-20 एक विकार आहे जो प्रोफाइलमध्ये लहान आहे परंतु कोविड -१९ च्या तुलनेत खूपच घातक आहे. कोविड -१९  गेल्यावरही त्याचा प्रभाव जाणवतच राहिलं.

ज्या वेळी अशी भावना होते की आता ठोस निर्णय येऊ शकतो तेव्हा आपण उत्साही निवडणूक शैलीतील मोहिमेची भूमिका घेता. असे दिसते की आपण सामान्य लोकांकडे जबाबदार वर्तन आणि राज्य सरकारकडे पारदर्शकतेचे आउटसोर्सिंग करण्याचे सोयीस्कर काम करत आहात. हो हीच भावना आपण तयार करीत आहात, विशेषत: जे लोक आज व उद्याच्या भारतासाठी उत्कृष्ट काम करण्यासाठी बौद्धिकदृष्ट्या पुरेसा वेळ घालवत आहेत. येथे मी बौद्धिक शब्दाचा वापर केल्यामुळे मी तुम्हाला दु: ख दिल्यास दिलगीर आहे, कारण मला माहित आहे की तुम्हाला आणि तुमच्या सरकारला हा शब्द आवडत नाही. पण मी पेरियार आणि गांधी यांचा अनुयायी आहे आणि मला माहित आहे की ते आधी बौद्धिक होते. ही बुद्धीच प्रत्येकाला चांगुलपणा, समानता आणि समृद्धीचा मार्ग निवडण्यास मार्गदर्शन करते.

केवळ उत्साही आणि अस्पष्ट मोहिमेद्वारे लोकांच्या जोशास जिवंत ठेवण्यावर लक्ष केंद्रित करणे कदाचित आपल्या प्रशासनास काही महत्वाच्या ज्यामुळे लोकांचे जीव वाचू शकतील अश्या गोष्टींकडे दुर्लक्ष करण्यास प्रवृत्त करते. संपूर्ण देशभरात जेव्हा कायदा व सुव्यवस्था गरजेची होती, तेव्हा देशातील विविध भागांतील अज्ञानी आणि मूर्ख लोकांच्या गर्दीला एकत्र येण्यापासून थांबविण्यात अपयशी ठरली. ही सर्वत्र साथीच्या रोगाचा प्रसार करण्याचे सर्वात मोठे केंद्र बनले आहे. या निष्काळजीपणामुळे गमावलेल्या जीवांना कोण जबाबदार आहे?

डब्ल्यूएचओला चीन सरकारच्या अधिकृत निवेदनानुसार 8 डिसेंबर रोजी कोरोनाची प्रथम पुष्टी झालेली घटना नोंदली गेली. जरी जगाने परिस्थितीचे गांभीर्य समजून घेण्यासाठी पुष्कळ वेळ घेतला हे जरी आपण कबूल केले, तरीही फेब्रुवारीच्या सुरूवातीस, संपूर्ण जगाला हे ठाऊक होते की हे एक अभूतपूर्व प्रकारचे विनाश कोसळणार आहे.

30 जानेवारी रोजी भारताची पहिली घटना नोंदली गेली. इटलीचे काय झाले ते आम्ही पाहिले होते. तरीही, आम्ही आमचे धडे लवकर शिकले नाहीत. जेव्हा आम्ही आमच्या झोपेतून बाहेर पडलो, तेव्हा आपण संपूर्ण देशभरातील १.४ अब्ज लोकांना ४ तासांच्या आत बंद करण्याचे आदेश दिले. आपल्याकडे ४ महिन्यांचा नोटीस कालावधी होता तेव्हा लोकांसाठी फक्त ४ तासांचा नोटीस कालावधी!

दूरदृष्टीचे नेते असे असतात जे समस्या मोठ्या होण्यापूर्वी तिच्या समाधानांवर कार्य करतात.मला वाईट वाटते की साहेब, यावेळी तुमची दृष्टी अपयशी ठरली. याउपर, आपले सरकार आणि तुम्ही नेमणुका केलेली लोकं कोणत्याही प्रतिक्रिया किंवा विधायक टीकेला प्रतिकात्मक प्रतिसाद देऊन त्यांची सर्व शक्ती खर्च करीत असल्याचे दिसत आहे. कुठलाही चांगला सल्ला दिला तरी आपल्या ट्रोल सेनेकडून त्याला देशद्रोही असे म्हटले जाते.

यावेळी कोणीही मला देशद्रोही म्हणण्याची हिम्मत नाही  सर्वसामान्यांना या विशाल संकटासाठी तयार नसल्याबद्दल दोषी मानले जाऊ शकत नाही परंतु त्यासाठी तुम्ही दोषी ठरू शकता. त्यांचे जीवन सामान्य आणि सुरक्षित ठेवण्यासाठी त्यांनी सरकारची नेमणूक केली आणि तुम्हाला लोकांनी पैसेही दिले आहेत.

या विशालतेच्या घटना दोन कारणांसाठी इतिहासात कोरल्या जातात, एक म्हणजे विनाश

(आजारपण आणि मृत्यू) जे परिस्थितीच्या मूळ करणामुळे होते. दुसरे म्हणजे मानवांना प्राधान्य द्यायला शिकवणारे आणि ते घडवणारे सामाजिक-सांस्कृतिक बदल यांचा दीर्घकालीन परिणाम. निसर्गाने कधीही आपल्यावर ओढवलेला कोणताही विषाणू आजारापेक्षा जास्त धोकादायक असा हा धक्का असून याचे समाजावरील परिणाम बघून मला खूप वाईट वाटते आहे.

सर, वेळ आली आहे की खऱ्या अर्थाने काळजी करणाऱ्यांच ऐकून घ्यावं. सर्वांमधील मतभेद बाजूला सारून देण्याची आणि प्रत्येकाला आपल्या बाजूने येण्यास आणि मदत करण्यास साद देण्याची वेळ आली आहे. भारताची सर्वात मोठी क्षमता ही मानवी क्षमता आहे आणि आपण भूतकाळातील मोठ्या संकटांवर या आधारे विजय मिळविला आहे.

आपण यावर मात करू पण हे असे करणे आवश्यक आहे की प्रत्येकाला एकत्र आणले जाईल आणि दोन बाजू निवडण्याचे आणखी एक कारण बनू नये.

आम्ही रागावलो आहोत पण आम्ही अजूनही तुमच्या बाजूने आहोत.

जय हिंद!